Mısır ve Sudan’ın Sahip Olmak İstemediği Tuhaf ve Boş Topraklar: Bir Tavil
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-CsXB8nYn.webp)
Merhaba. Ülkeler arasındaki ilişkilerde ihtilaflı birçok toprak modülü bulunmaktadır. Genelde ihtilaf, bu toprakların iki veya daha fazla ülke arasında paylaşılamamasından kaynaklanmaktadır. Peki ya hiçbir ülkenin istemediği toprak varsa? Tavil böyle bir yer. Ne Mısır ne de Sudan burada siyasi anlamda ‘hak’ iddia edemez. Nedenlerini bu yazıda bulabilirsiniz.
Mısır ve Sudan sınırında, tarihin en garip bölgelerinden biri, Londra ve New York’tan daha büyük bir çöl, yaklaşık bir asırdır uluslararası milletvekillerinin sorunu. Bölgede kalıcı yerleşik bir nüfus yoktur, burada sadece göçebe insanlar yaşayabilir.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-0-prHBPmXe.jpg)
Buranın adı Arapça’dan çevrildiğinde “yüksek su kuyusu” anlamına gelen Bir Tavil’dir. Ne Mısır ne de Sudan’ın sahip çıktığı Bir Tavil, yüzyılı aşkın bir süredir bir dizi yasal sorun ve zorluk doğuran bir çatışmayı gözler önüne seriyor.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-1-VrmFkMQ3.jpg)
Bir Tavil’in tarihi, 1882’de İngilizlerin Mısır’ı işgaline kadar uzanır. İngilizler, kendi ekonomik çıkarlarını korumak için Mısır’daki yerel ticareti kontrol etmek, Osmanlı İmparatorluğu’nu zayıflatmak ve Süveyş Kanalı çevresindeki konumunu güçlendirmek için bir dizi eylemde bulundu.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-2-QZhzaJEp.jpg)
İngiliz hükümetinin Afrika kıtasını işgali, emperyal güçlerin gözlerini Afrika kıtasına dikmesine neden oldu. Ancak öte yandan bu işgaller İngiliz hükümetini çok sarstı. Kendini Mehdi ilan eden bir adamın Sudan’da kurduğu saltanat, Kızıldeniz’den Orta Afrika’ya kadar bir İslam devleti kurmak istemiş ve bu amaçla 1881’de Mısır’a ve sömürgeci İngiltere’ye savaş açmıştır.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-3-9ciYgBWW.jpg)
Mehdi hareketi nedeniyle Mısır’daki İngiliz kuvvetleri İslamcı milliyetçilere karşı birçok yenilgiye uğradı ve bu istikrarsızlık imparatorluğa zarar verdi. 1885’te Hartum Kuşatması’nda çok saygı duyulan bir imparatorluk kahramanı olan General Charles Gordon’un yenilgisi ve ölümü, İngiliz birliklerinin Sudan’dan çekilmesine ve on yıl boyunca geri dönmemesine neden oldu.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-4-RvtcQZ9f.jpg)
1896’da başbakan olarak geri dönen Lord Salisbury, Nil’in kaynağını güvence altına almak ve diğer dünya güçlerinin aynı şeyi yapmasını önlemek için bir seferberlik emri verdi. Herbert Kitchener liderliğindeki kampanya, Sudan’ın işgalinin hem Mısır’ı korumak hem de Hindistan’a giden ticaret yollarının güvenliğini sağlamak için gerekli olduğunu savundu.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-5-8CIwSGVX.jpg)
1898’deki Omdurman Muharebesi, Britanya bölgeyi güvence altına alırken Mehdist güçlere karşı kesin bir zaferdi. Bu yeni fethedilen bölgenin artık yönetilmesi gerekiyordu ve Sudan o an için Mısır kontrolü altındaydı. Mısır ve Sudan’ı bölme kararı, Kitchener’ın fethinden bir yıl sonra, 1899’da alındı.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-6-LF81ndbU.jpg)
Sınırları yeniden çizmeye yönelik ilk girişim, Avrupalı güçlerin Afrika’nın geri kalanını nasıl çizdiğine dair bir modeli takip etti: coğrafi, kültürel veya etnik farklılıkları çok az dikkate alan siyasi düz çizgilerle. Ancak hatasını anlayan İngiltere, 1902’de haritayı bu kez idari hatlara göre yeniden çizdi.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-7-Hm9r72jh.jpg)
Bu iki harita üst üste geldiğinde iki alan öne çıkıyordu. Orijinal sınırın güneyinde Bir Tavil, kuzeyinde ise Hala’ib Üçgeni vardı. Artık biri siyasi diğeri idari olmak üzere iki harita vardı ve bu çok büyük bir sorundu ama pek ses getirmiyordu. Ta ki Sudan, İngiliz-Mısır egemenliğinden kurtulana kadar.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-8-akM1XMrh.jpg)
Sudan’ın 1956’da bağımsızlığını kazanması, sınır sorununu yeniden gündeme getirdi. Mısır 1899’un sonunu tanırken, yeni kurulan Sudan hükümeti 1902’de yeniden çizilen idari sınırı tercih etti. Bunun nedeni, ücretli kaynaklar, Kızıldeniz’e erişim ve istikrarlı bir nüfus ile Hala’ib Üçgeni’nin çok daha değerli olmasıydı. Buna karşılık Bir Tavil boştu.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-9-398PGWjn.jpg)
Tavil iddiasında bulunanların bu Üçgen üzerindeki iddialarını kaybettikleri kuralı ortaya çıkınca Bir Tavil, hiçbir ülkeye ait olmayan ‘terra nullius’ oldu.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-10-5CVpjVvS.jpg)
İki ülke arasındaki ilk çatışma, Sudan’ın Üçgen’de seçim yapmaya çalıştığı 1958’de yaşandı. Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdül Nasır, Mısır ve Suriye’nin birleşmesi konulu referandum öncesinde milliyetçi ateşi körüklemek için bölgeye asker gönderdi.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-11-b4QYM9V4.jpg)
Sudan, Hala’ib Üçgeni’nin 1990’lara kadar tüm Sudan seçimlerine katılmasıyla kademeli olarak bölgedeki varlığını artırdı. Ancak hem Üçgen hem de Bir Tavil ortak idari kontrol altındaydı. Yüzyılın başında Sudan’ın idari gücünün zayıflamasıyla Mısır, bölgeye bol miktarda kaynak akıtarak Hala’ib’in kontrolünü ele geçirmeyi başardı.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-12-UfFL3Y34.jpg)
Bir Tavil, hem ülkeler hem de uluslararası toplum Hala’ib Üçgeni’ne odaklandığı için büyük ölçüde unutulmuş durumda. Açıktır ki her iki ülke de daha değerli olan Üçgeni göz ardı etmiş ve Doğu’ya güvenli erişim arayışlarındadır. Bu nedenle Bir Tavil, dünyada hiçbir devlete ait olmayan yegane yaşanabilir yerlerden biri olmaya devam ediyor.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-13-wW3ACwTj.jpg)
Sıradan vatandaşların bu konuda macera aradığına da değinmeden geçemeyeceğiz elbette. 2014 yılında Amerikalı Jeremiah Heaton Bir Tavil’e kendi bayrağını dikti, kendisinin olduğunu iddia etti ve burayı “Kuzey Sudan Krallığı” olarak adlandırdı. Heaton’ın fethi için sözlü olarak belirttiği sebep, yedi yaşındaki kızını her zaman hayalini kurduğu resmi prenses yapmaktı.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-14-kHNhKvIY.jpg)
Heaton’ın iddiası Birleşmiş Milletler tarafından hızla reddedildi ve bayrak çekildi. Ancak bu, diğerlerini çölde aynı tehlikeli yolculuğu yapmaktan alıkoymadı. Dmitry Zhikharev ve Mikhail Ronkainen adlı Ruslar bölgeye kendi bayraklarını diktiler ve birkaç yıl sonra Hintli işadamı Suyash Dixit de kendi bayrağını dikti. Heaton’ın girişimi gibi, bunlar da hızla geri çevrildi.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-15-UNkRObIE.jpg)
Sudan’daki son siyasi mücadelelere ve Darfur ve Güney Sudan’daki ayrılıkçı hareketlere artan odaklanma göz önüne alındığında, Mısır’ın Hala’ib Üçgeni’nin kontrolünü yavaş yavaş ele geçirdiği görülüyor.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-16-Ut9FDkxn.jpg)
Ancak Hala’ib nüfusu Sudan’la daha yakından bağlantılı olduğu için bu pek hoş karşılanmıyor. Görünüşe göre Bir Tavil de uzun bir süre istenmeyen topraklar olarak kalacak.
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-17-dG7GlFEc.jpg)
Bonus: Anne, baba, boşandıktan sonra ben;
![](https://haber-afsin.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/misir-ve-sudanin-sahip-olmak-istemedigi-tuhaf-ve-bos-topraklar-bir-tavil-18-znRMAYz5.jpg)